Bijna de helft van de Belgische veroordeelden belandt na hun vrijlating opnieuw in de cel. Vaak zelfs al binnen het jaar – en daar blijft het niet bij, want meer dan de helft van de recidivisten (52,7%) hervalt minstens 2 keer. Vooral jongeren en kort gestraften lopen merkelijk vaker opnieuw tegen de lamp. Van alle 14.754 veroordeelden die tussen 1 januari 2003 en 31 december 2005 hun straf uitzaten en vrijgelaten werden, belandde liefst 44% opnieuw in de gevangenis. En daar deden deze recidivisten niet zo lang over, want meer dan de helft van hen zat binnen de 2 jaar alweer vast. De strafste stunt staat op naam van één gedetineerde die erin slaagde om op de dag van zijn vrijlating alweer opgepakt te worden. De veroordeelde die er het langst over deed om te hervallen, hield het maar liefst 3.100 dagen – of ruim 8 jaar – uit buiten de gevangenismuren, om uiteindelijk toch nog opnieuw ingerekend te worden.
Tot voor deze studie was België één van de enige landen in West-Europa zonder nationaal recidivisten. Het was al van 1983 geleden dat er nog eens onderzoek naar gebeurd was. Daar heeft het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie nu dus verandering ingebracht, en de resultaten zijn op zijn minst opmerkelijk te noemen. “Vooral omdat blijkt dat wederopsluiting geen eenmalige ‘terugval’ is. Meer dan de helft van de recidivisten hervalt meer dan één keer”, aldus de onderzoekers. Er is zelfs een harde kern van 164 criminelen die binnen de onderzochte periode – 003-2005 (afhankelijk van de eerste vrijlating) tot 2011 – meer dan 5 keer in de cel gezwierd werden en zich met recht en reden ‘vaste klanten’ mogen noemen.

Mannenzaak
Zoals criminaliteit globaal gezien een mannenzaak is, geldt dat ook voor recidivisme: meer mannen dan vrouwen raken opnieuw op het slecht pad. De leeftijd speelt eveneens een rol: jongeren tot 20 jaar maken 4 keer zoveel kans als 60-plussers om opnieuw achter slot en grendel te belanden. Verder valt op dat lichtgestraften die vrijkomen veel vaker hervallen dan gedetineerden die na 10 lange gevangenisjaren weer van de vrijheid mogen proeven. Met name bij wie vastzat voor drugsfeiten, diefstal of geweldpleging is de verleiding groot om in oude gewoonten te hervallen.

Geen keuze
De vraag dringt zich op of onze gevangenissen dan niet voldoende afschrikken. “Zeker wel. Het zijn overbevolkte negentiende-eeuwse instellingen, géén Hiltons”, stelt professor Brice de Ruyver. “Criminaliteit is geen rationele keuze. Veelal gaat het om jongeren die erin opgegroeid zijn en nooit iets anders gekend hebben. Re-integratie in de maatschappij is ook geen evidentie. En er is het element van verslaving: drugsdelinquenten hervallen gemakkelijker”.
Volgens de Ruyver ligt het werkelijke Belgische cijfer zelf hoger dan 44%. “Omdat 40% van onze gevangenen buitenlander zijn en je dus niet weet of zij na de vrijlating niet elders in de cel belanden”.







Hervat gedetineerden 44%

1x      20,8%                                                                          BRON: HLM
2x      12,0%                                                                          16-2-2012
3x        5,8%
4x        3,0%
5x        1,4%
>5x      1,1%