INTRO: 

Beste lezers, 

Ik wil mezelf even introduceren, ik ben een gedetineerde in een gevangenis in Belgie. Binnendemuren heeft mij verzocht anoniem te schrijven, om diverse redenen maar mijn persoonlijke gegevens zijn uiteraard bekend bij Binnendemuren. Zie het best wel als wat moois en betekenisvol zulk een maandelijkse column neer te gaan pennen i.v.m het leven in gevangenschap. 'The real stuff' weliswaar dan. Dit is best ingewikkeld om het geloofwaardig over te brengen. Het huidige kijkcijferstreven op media waar gemiddeld ongeveer 7 á 8 vervolgreportages worden uitgezonden per dag, aangaande het reilen en zeilen bij justitie over gans hun systeem, doen vermoeden dat de kijkers ondertussen zelf al experten zijn geworden hoe men in dit systeem tot rechtvaardiging moet komen! Wat zal dan een detineerde, zoals ik met een strafblad van hier tot ginder, nu met 11 jaar op teller en nog ongeveer 12 te gaan, hier nog wat interesse komen opwekken? ( Laat staan geloofwaardig binnenkomen). Nou, gezien ik in dit desolate landschap weinig meer verliezen kan, wil ik toch proberen met dit column de realiteit, het wel representatief beeld weergeven van gedetineerd zijn, over gans systeem over te brengen. In de hoop toch wel interesse op te wekken dit systeem niet enkel maar verder te laten leven zoals de regie het naar buiten heeft willen brengen van de commercieel georkesteerde T.V makers. Realiteit is toch wel wat anders, neem het van mijn aan!

Bedoeling is, aan de hand van maandelijks bepaalde onderwerpen, jullie duidelijker te maken waar het nu juist wel beter zou kunnen, zonder zomaar wat vertekende beelden weer te geven, zoals nu dus dagelijks te zien is via media. Ook wil ik jullie meer vertellen over het 'gewone' dagelijkse leven binnen de muren. Het is dankzij Binnendemuren dat deze realiteit naar buiten kan komen, zonder regie van de kijkcijferproducenten die geen rekening houden met de mens op zich maar eigen belang prioritair stellen. Uiteraard is alles relatief op dit gebied, waar veel leed, gruwel en pijn zowat de toon aangeven van criminaliteit op zich, altijd wel een negatieve weerklank zal hebben. Geloof mij A.U.B, ik doe hier niets wat verbloemd noch vertekend zou kunnen overkomen, ga zeer zeker gedetineerden niet op een voetstuk trachten te positioneren of ze als slachtoffers van omstandigheden neerzetten, integendeel zelfs, ga ons niet sparen! Niemand zit onschuldig opgesloten, draai of keer het zoals je wil, terecht of onterecht is wat anders, dat moet en zal elke gedetineerde wel beamen als hij/zij oprechtheid hoog in het vaandel dragen zal!!

Op een goed verloop van dit project zou ik hier zeggen om af te sluiten. Het eerste column volgende maand wil ik graag invullen met het thema: Waarom wordt men opgesloten en voor hoe lang? Straf en strafmaat, terecht/onterecht. 

Het allerbeste en graag tot de volgende keer!

P.S. De laatst geplaatste column zal steeds bovenaan verschijnen!

 

COLUMN 18: CIPIER

Cipier is een ander woord voor gevangen bewaker, en dus zijn dit de mensen die in staan voor ja, voor wat eigenlijk? Verder in deze column zullen we beschrijven hoe wij als gedetineerden een cipier zien en wat ze doen, of anders gezegd niet doen.

Als gevangen bewaker zouden ze moeten instaan voor veiligheid, onze veiligheid, zodat de enen gedetineerde de andere niets aandoet. Helaas is dat in de praktijk wel anders. Neem nu de instelling waar wij verblijven of opgesloten zitten. Het is hier dan wel een opendeur systeem, wat wil zeggen dat je je cel kan verlaten en bij een andere gedetineerde op bezoek kan gaan voor een gesprek, of iets anders en dan bedoel ik iets illegaals doen. Dit laatste is niet op elke gedetineerde van toepassing, en er zijn er veel die zich proberen aan de regels te houden, de regels die vermeld staan in het huishoudreglement. 

Er wordt verondersteld dat de cipiers op een vleugel of sectie constant iedereen in de gaten houdt, en daarvoor zijn ze hier bij ons met vier, zijnde een kwartierchef en drie cipiers. Op een sectie/vleugel waar 60 personen een cel hebben. Helaas moeten we opmerken dat de meeste van hen niet rondlopen maar enkel het zitvlak en hun broek verslijten met zitten en koffie drinken in het kantoor. En als dan tijdens werkdagen van 7.00 uur tot 14.45 uur er van die 60 personen er dan 20-30 zijn gaan werken, wordt het zogenaamde “echte werk” met 1/3 – 1/2 gereduceerd (tel uit je winst). Ook de cipiers hebben regels waar ze zich aan moeten houden, al interpreteren ze die elk op een andere eigen manier. En zodoende interpreteren wij de regels van het huishoudreglement ook op onze manier.

Een voorbeeld van een regel die zij op hun manier interpreteren, dat is de celcontrole. Om de zoveel tijd wordt je cel gecontroleerd op verboden, al dan niet illegale goederen. Volgens de regels moeten ze dit doen met twee, maar in de praktijk doen ze dat alleen, en als ze dan iets vinden dat niet mag of verboden is, dan maken ze een rapport op, en plotseling staan er twee namen en/of handtekeningen op. Dan vraag ik mij af waar de tweede was bij de controle. Het is een manier van de bewakers om elkaar in te dekken naar de directie toe.

Wat mij in de loop van de jaren zitten is opgevallen is dat elke bewaker of het nu man of vrouw is, dat ze allemaal twee aangezichten hebben, lachen in je aangezicht met het enen, en met het andere je een loer draaien.

Een ander item waar veel controle op wordt gedaan is een gsm op cel. Soms vraag ik me af hoe deze binnen worden gebracht? Als je afgaat op het antwoord van een bewaker dan is het via het bezoek. Maar dan moeten ze mij eens uitleggen hoe een gsm met lader in de verpakking binnengeraakt met het bezoek, terwijl deze door een metaaldetectie moeten, en de gedetineerde na een bezoek bezoek gefouilleerd wordt. Het antwoord hierop laat ik open. Maar wat ik wel kan zeggen is dat volgens de bewakers hier betaald worden, het geen loon naar werken is, en de buitenwereld hier toch eens iets over moet zeggen. Volgens mij zijn ze gewoon moe na acht uur zitten. En dan maar staken en roepen: de werkdruk?

 

April 2025

L&B

COLUMN 17: HUISHOUDELIJK REGELEMENT

Huishoudelijk Reglement.

Eerder behandelden we een gedeelte van de Basiswet voor gedetineerden, dé wet bij uitstek voor de bewoners van de Belgische gevangenissen. Minstens zo belangrijk is het uit de Basiswet geëxtraheerde Huishoudelijk Regelement (HR) dat naast de nationaal geldende regels, per instelling wordt opgesteld. Het is een getekend document dat de praktische vertaling is van de Basiswet aan de gedetineerden gericht en continue aan veranderingen onderhevig is. Het HR wordt beschikbaar gesteld en de regels dienen verplicht te worden nageleefd. Indien het HR geen uitsluitsel geeft beslist de directeur (uiteraard met inachtneming van de geldende wettelijke bepalingen). De directeur dient er ook voor te zorgen dat het HR up-to-date is, hetgeen regelmatig de nodige gespreksstof oplevert, gezien dit bijna onmogelijk is, daar het document door de minister getekend is. Algemene bepalingen omvatten onder andere het rookverbod buiten de of de daarvoor voorziene lokalen en proper houden van de verblijfruimtes.

Onder materiële levensvoorwaarden worden de levensruimte (cel) en het bezit van voorwerpen in het bezit hebben (bijvoorbeeld geld, alcoholische dranken en een mobiele telefoon). “Kantine” zijn aankopen die geleverd worden aan de inrichting (de instelling zelf is verantwoordelijk voor de levering en prijs).In de instelling van ondergetekenden wordt als samenlevingsvorm een gedifferentieerd regime toegepast. Verschillende regimes met meer of minder vrijheden.

Hieronder een beknopte weergave van het Huishoudelijk Regelement zoals in de instelling van ondergetekenden in gebruik is (met referentie naar de Basiswet).

- Onder contacten met de buitenwereld vallen onder andere briefwisseling, bezoek en bezoekregelingen en het gebruik van de telefoon. Zo kan (officieel) de media slechts gecontacteerd worden na toestemming van de minister.

- De gedetineerde heeft het recht een godsdienst of levensbeschouwing te beleven en te belijden naar eigen believen en deelnemen aan de erediensten.

- Ook vrijetijdsbesteding is geregeld. Kranten en tijdschriften kunnen worden ontvangen voor eigen rekening. Een wekelijks te bezoeken onderafdeling van de Stadsbibliotheek verzorgt ter beschikking stellen van boeken, Cd’s en Dvd’s. Dagelijks heeft de gedetineerde recht op een wandeling van tenminste één uur (waarbij ook gesport kan worden, afhankelijk van de locatie binnen de instelling). Naast de genoemde buitenactiviteiten kan gebruik worden gemaakt van een fitness- en cardioruimte. Op elke vleugel is een speelzaal voorzien (tafelvoetbal, biljart, darts). En tenslotte op cel kunnen “niet winstgevende” activiteiten van intellectuele of artistieke aard (schilderen, knutselen) worden gedaan.

- Vormingsactiviteiten bestaan uit “schoolse” lessen (fietsenmaker, gebruik van computer), herstelgerichte activiteiten (slachtofferbemiddeling) en cultuurgerichte bijeenkomsten (toneel en muziekoptredens).

- In de gevangenis is de gezondheidszorg goed geregeld. Er kan op eenvoudige wijze beroep worden gedaan op een arts (dagelijks laagdrempelige regeling). Ook van de diensten van een tandarts kan gebruik worden gemaakt. En medicatie wordt op voorschrift van de arts dagelijks verdeeld. De huisarts bepaalt of een patiënt voor gespecialiseerde consultatie buiten de instelling kan gaan.

Zoals de column Basiswet (augustus l.l.) is het ook voor HR niet mogelijk dit in één column onder te brengen. Het vervolg van deze tekst betreffende het Huishoudelijk Reglement (deel 2) zal binnenkort worden gepresenteerd.

Deze column vertoont zonder twijfel enige gelijkenis met genoemde column; toch indien de (trouwe) lezer enig verhelderend inzicht wil verkrijgen in het reilen en zeilen binnen de muren zijn beide artikels van grote waarde.

 Maart 2025 L&B

COLUMN 16: DETENTIEPLAN

Sociale hulp- en dienstverlening (Basis wet art. 102 en verder) waar onder andere het detentieplan aan de orde komt. Het detentieplan is een, voor alle gedetineerden, op voorhand opgesteld persoonlijk tijdschema waarin de activiteiten in de gevangenis van de betreffende persoon worden opgesomd. Hierbij kan gedacht worden aan arbeid in de gevangenis (al dan niet gericht op werk na detentie), volgen van een (beroeps-)opleiding, psychologische begeleiding tijdens de detentie en andere vorming(s-activiteiten) in de breedste zin van het woord. Beroepsopleiding binnen de gevangenis is mogelijk gezien er een divers aanbod van dergelijke opleidingen (meubelmaker, fietsenmaker, administratief bediende koksopleiding ...). Het probleem is dat niet alle opleidingen in alle gevangenissen worden gegeven, maar indien men dit wil kan voor de tijdsduur van de opleiding een overplaatsing naar een andere gevangenis worden geregeld. Basis opleidingen zoals tweede kans onderwijs en "leren rekenen en lezen" behoren tot de mogelijkheden, maar ook afstandsonderwijs (hogeschool en universiteit) is mogelijk (soms met enige moeite).

Persoonlijkheidstrainingen (bijv. PRH-opleidingen en praatgroepen). Psychologische intra muros begeleiding (door de erkende organisatie CGG); de sessies welke binnen de muren zijn worden echter als zodanig niet hoog ingeschaald door PSD, Directie en SURB, terwijl CGG toch zelf de medewerkers inzet voor therapie binnen en buiten de muren (!!??), deze logica is voor leken (en experten) niet te volgen.

Het detentieplan dient te worden ondertekend door de betrokkene en door de Directie van de gevangenis en regelmatig geëvalueerd en bijgesteld dient te worden. We zullen hier iets meer aandacht besteden aan het detentieplan gezien het detentieplan voor de gedetineerden een belangrijk document is. Echter sedert de inwerkingtreding van betreffend artikel wordt in de gevangenis van ondergetekenden hieraan weinig aandacht besteed. Er wordt getreuzeld met het opstellen van een detentieplan (door Directie en PSD) onder het motto: "te weinig tijd". Natuurlijk is tijd een belangrijk element, maar ons inziens zijn ook andere factoren van belang. In België wordt door de rechter een maximale straf(duur) uitgesproken. Voorwaardelijke invrijheidstelling, is mogelijk na een derde van de maximale straf. Hetgeen dus, en dit als aandachtspunt voor het detentieplan, wil zeggen dat slechts de datum van de maximaal opgelegde  straf (indien minder dan 30 jaar) als enig vaststaand tijdstip kan worden geien. Het opstellen van een detentieplan (schematiseren van activiteiten en een tijdsplan) wordt hierdoor wel bijna  onmogelijk gemaakt (uiteraard niet op papier, maar wel) in de praktijk, gezien n vele gevallen het reclasseringsplan ten behoeve van SURB  (dit na een derde van de maximale straf, indien minder dan 30 jaar) in functie zal staan van het detentieplan. Hier wringt natuurlijk een ander schoentje geien beslissingen door SURB over het algemeen NIET in functie staan van het detentieplan. Oplossing lijkt datum op deur bij veroordeling zodat einddatum van de straf bekend is.

Concluderend kunnen we stellen dat het detentieplan een uitstekend gereedschap is tijdens de detentie, maar wet- en regelgeving hierop niet zijn aangepast. Jammer, weer en gemiste kans om reclassering naar de maatschappij een helpende hand toe te steken.

 

L&B

Februari 2025

COLUMN 15: LIEFDE - VRIENDSCHAP

De liefde-vriendschap is een gegeven dat zeker ook binnen de muren van de gevangenis voor komt en dit in allerlei soorten en vormen. Achter die dikke, donkere, grijze muren van een meter dikte zijn er ook mensen die liefde-vriendschap zoeken en nodig hebben. Maar waar we het vooral over willen hebben is de liefde-vriendschap tussen een inwoner van de gevangenis en persoon van buiten de muren en het ontstaan ervan. Buitenstaanders denken vaak dat dit niet kan of dat dit niet mogelijk is, maar geloof ons het bestaat en het kan wel degelijk. Het begint natuurlijk eerst met het schrijven van brieven naar elkaar. En nu horen we al mensen denken, hoe komen ze dan eigenlijk in contact met elkaar, als ze eens niet kennen? Er zijn verschillende organisaties mee bezig, die 'vrije' burgers, 'zoekers', de zoekende partij, die wensen te schrijven met elkaar in contact brengen. Bij de ene gebeurt dat anoniem of met een schuilnaam, bij de andere gebeurt dit rechtstreeks op het thuisadres of eventueel een postbus, men noemt elkaar dan pennenvrienden. Hoe komt men dan aan een pennenvriend? Als eerste schrijft een gedetineerde een korte beschrijving van wie hij of zij is, de hobby's en motief waarom hij/zij een pennenvriend zoekt. De organisatie die de contacten verwezenlijken probeert beiden te matchen. Zodra dit is gebeurd, schrijft de burger als eerste en op deze wijze komt een schrijfcontact tot stand. Soms blijft het bij enkele brieven op en neer. In andere gevallen ontstaat een (h)echte vriendschapsband zoals we kunnen betitelen. Er wordt verwacht van beide partijen minstens 1 keer per 3 maanden  maar dat is geen verplichting ) een brief naar elkaar te schrijven. Uit deze contacten, vriendschapsbanden, kan soms meer ontstaan. Dit ligt aan beide partijen, vooral hoe eerlijk en open van gevoelens met met elkaar pent. De onderwerpen waarover wordt geschreven is ook van bieden afhankelijk. Indien men voor elkaar een open boek wil zijn, zijn de onderwerpen eindeloos en onbeperkt. Wat ons vooral is opgevallen in al die jaren dat we schrijven met de 'vrije wereld' dat de 'vrije burger'  steeds voorzichtig erachter probeert te komen waarom een gedetineerde in een gevangenis is beland.( indien dit al niet via Google is gebeurd). De gedetineerde is dan ook vrij om de waarheid te schrijven, daar houden we eigenlijk het meeste van (vrij zijn te schrijven wat je wilt vertellen aan elkaar). Anderen draaien rond de pot en trachten de feiten te verbloemen. Nog anderen wensen er in het geheel niet over te corresponderen en dat is dan zijn/haar keuze die best door beide partijen gerespecteerd wordt. En ander heikel punt voor sommige mensen om over te schrijven is over gevoelens. Voor een gedetineerde is het soms moeilijk om over zijn gevoelens te schrijven, omdat niet bekend is hoe de 'vrije' mens hierover denkt en ermee om gaat. En daar loopt soms de pennenvriendschap ten einde. Het is in het verleden wel al voorgekomen te schrijven met een andere gedetineerde meestal van het andere geslacht, die dan in een andere gevangenis verblijft. Helaas zijn deze contacten over het algemeen geen lang leven gegund. De reden hier van zijn divers. In elk geval raden wij iedereen aan in de buiten-de-gevangenis-wereld om een poging te doen om te schrijven met een gedetineerde. Veel gedetineerden zijn, zoals vaak wordt gedacht niet op zoek naar een 'geliefde', maar gewoon naar iemand, een zielsverwante waar ze mee kunnen schrijven. Veel gedetineerden krijgen nooit post of bezoek, hetgeen is zwaar is om te dragen, Een brief/kaartje doet wonderen met een gedetineerde. Liefde-vrienschap moet niet, mag altijd. Een mens is niet gemaakt om alleen te zijn.

 

Januari L&B

COLUMN 14: AFSCHEID VAN EEN VRIEND

Een vriend in de gevangenis kun je niet vergelijken met een vriend in de vrije wereld buiten de muren van een gevangenis. Hier ben je, zit je of zie je elkaar dagelijks, en dat voor vele dagen en maanden of jaren. En toch bouw je zoals buiten de muren een band op. Je doet dingen samen, je praat met elkaar over items zoals je straf, de tijd dat je moet zitten, je dagelijkse bezigheden en vooral misschien de zaken die je mist en die je in de buitenwereld als normaal beschouwt. En toch is de vriendschap die je hier opbouwt iets speciaals.

Zo wil ik het hier hebben over een vriend, en zal hem de naam 'Stijn' geven, de naam Stijn geef ik vooral om geen directe link te geven naar mijn vriend. Want het is al erg genoeg dat hij ons heeft verlaten en naar het hiernamaals is, en ik wil de familie niet nog meer pijn bezorgen. 

Stijn was iemand die voor iedereen klaar stond, je kon hem vragen wat je wilde, en als het in zijn mogelijkheden lag dan ging hij je ook helpen. En omgekeerd was het ook zo, als hij het moeilijk had, dan wist hij zijn vrienden ook te vinden en dan weigerde je geen hulp te geven. Hulp was niet altijd materialistisch, het kon ook mentale hulp zijn in de vorm van een goed gesprek. 

Het moment dat hij toekwam op onze vleugel/sectie gaf hij zich op als fatik/diender. Dat had ook zijn voordelen. Zeker voor degene die zijn vrienden waren. Je kreeg soms weleens iets extra, dat kon gaan in de zin van wat extra eten of een dessert. Alles wat je extra kon krijgen, moest je dan ook niet kopen. En dat was een win-win situatie voor iedereen. 

Stijn was ook niet de meest gezonde persoon die hier rondliep, hij had last van allerlei kwaaltjes, maar werd goed opgevolgd door de medische dienst. Al wisten zijn vrienden dat hij het soms niet nauw nam met wat de artsen zeiden. En zo speelde met zijn gezondheid.

Stijn had net zoals iedereen hier gespreken met de PSD (Psycho Sociale Dienst) over zijn straf, zijn verblijf in de gevangenis en de plannen naar de toekomst toe. Zo werd er door justitie op een bepaald moment een nieuw project opgestart in een andere oude, opgekalefaterde gevangenis in Dendermonde. En hier werd Stijn ook over ingelicht. Hij wilde het met zijn vrienden bespreken en dat gebeurde ook. En iedereen had er zijn eigen mening over, en dat deelden we met elkaar.

Toen Stijn vertrokken was naar de gevangenis, hoorden we niets meer rechtstreeks van hem, alleen van mensen buiten de muren. Eerst zag hij het wel zitten, maar dan sloeg het positieve om in een negatieve gedachte en hij was daar niet graag meer. Na een kleine 3 maanden werd hij op transfer gezet naar een instelling. En de dag na zijn aankomst daar kwam hij te overlijden. 3 weken na zijn overlijden kwam het bericht hier bij ons binnen, met "een natuurlijk overlijden." We hebben er zo onze bedenkingen bij, want elk overlijden of het nu in een gevangenis of een instelling is, wordt omschreven als een natuurlijk overlijden. 

Het enige wat we nu nog kunnen zeggen over onze vriend Stijn, is dat wij hem missen. Rust in vrede mijn vriend, je bent eindelijk van justitie verlost. 

 

December L&B