Penitentiar verlof is nodig om de reintegratie van de gevangene in de maatschappij voor te bereiden .
Elke gevangene die definitief veroordeeld is, kan penitentiair verlof aanvragen voor hij in aanmerking komt voor voorwaardelijke invrijheidstelling . Voor degene die voor de eerste keer veroordeeld zijn ,is voorwaardelijke invrijheidstelling dus mogelijk na eenderde van hun straf te hebben uitgezeten , voor recidivisten na tweederde.

Het penitentiar verlof heeft twee algemene doelstellingen . Het is bedoeld om de reintegratie in de maatschappij voor te bereiden . En om de sociale contacten te herstellen , bijvoorbeeld met familie .

De gevangene moet zijn aanvraag indienen en motiveren op basis van die twee criteria . Hij moet niet uur per uur uitleggen wat hij zal doen , maar bijvoorbeeld meedelen dat hij zijn kinderen wil bezoeken of wil solliciteren voor een job of een opleiding . Penitentiair verlof kan worden toegekend met voorwaarden dat de veroordeelde geen drugs of alcohol mag gebruiken , of contact moet opnemen met de VDAB, een woonst moet zoeken of moet solliciteren .

Penitentiar verlof duurt één gevangenisdag, dat wil zeggen , één nacht en twee dagen , want een gevangenisdag staat gelijk met een gevangenisnacht .

In principe kan men maximum 3 gevangenisdagen trimester krijgen . In samenspraak met de directeur ken men twee gevangenisdagen achter elkaar vrij krijgen , dat wil zeggen twee nachten en drie dagen.

Het penitentiair verlof wordt telkens geevalueerd . Als het verschillende keren positief is verlopen , kan het verlof gesystematiseerd worden . Dat wil zeggen dat de evaluatie op een laag pitje komt te staan , maar de frequentie stijgt niet .

Penitentiair verlof is een gunst , geen recht , het kan dus geweigerd worden , maar die weigering moet wel gemotiveerd zijn. Opdat men in voorwaardelijke vrijheid kan worden gesteld , moet men een dossier voorleggen waaruit blijkt dat men zich terug wil integreren in de samenleving . Werk, een woonst , stabiele relaties , maken deel uit van reintergratie .Maar dat kan men pas realiseren als men af en toe de gevangenis kan verlaten om dat voor te bereiden . Ovver het verlof wordt beslist op het kabinet van de minsiter van Justitie .

Het overgrote deel van de penitentiaire verloven verloopt zonder probleem . "Ontsnappen "gebeurt als mensen niet terugkomen uit penitentiar verlof of die hun enkelband uitdoen .
Het meerendeel van deze "ontsnapte"gevangene biedt zich na een aantal dagen of weken vrijwillig weer aan . Ook de andere ontsnappingspogingen hebben o.a. geen blijvend karakter.