Brussel. Cellen voor 8 personen, cipiers die weigeren urinestralen af te nemen voor drugcontroles en ongewenste overplaatsingen: het beleid van de gevangenis in Tilburg, waar 650 Belgen opgesloten zitten, staat niet op punt. De Nederlandse  cellen zijn in de greep van het Belgische absurdisme, zo besluit de Liga voor Mensenrechten.

De Liga voor Mensenrechten en haar Franstalige tegenhanger werken momenteel (juli 2011) aan een rapport over de situatie van de 650 Belgische gedetineerden in de gevangenis van Tilburg. Hun eerste bevindingen, gebundeld in een voorafgaande nota, laten zien dat er ruimte is voor verbetering.

Zo zit de helft van de gevangenispopulatie, 360 man, opgesloten in cellen van 8 personen, wat voor spanningen zorgt. De bezoek- en werkuren zijn beperkt en het dagregime is dat van een Nederlandse gevangenis: na 17 uur valt alles stil. Ten behoeve van Belgen worden de activiteiten soms verlengd tot 20 uur.

Tot daar aan toe. Penibeler is het gesteld met de urinecontroles, die de Nederlandse cipiers weigeren te doen omdat drugs opsporen niet tot hun takenpakket behoort. Er zijn wel degelijk drugscontroles: Wekelijks is een drugshond aanwezig in de gevangenis en de gedetineerden worden gefouilleerd.

Gedetineerden klagen over ongewenste overplaatsingen. Aanvankelijk in 2010 was het de bedoeling dat langgestraften vrijwillig naar Tilburg zouden gaan. Toen men niet genoeg volk vond, zijn vooral illegalen overgeplaatst. Maar er is een Tilburg ook een man uit Oudenaarde wiens zwangere vrouw niet op bezoek kon komen omdat de treinverbinding hopeloos is.

Het grootste gebrek van Tilburg is dat de gevangenis in de greep is van het Belgisch absurdisme. Zo weigert de Vlaamse regering er een reclasserings- en tewerkstellingsbeleid te ontplooien omdat “Vlaanderen geen extraterritoriale bevoegdheden heeft”. De federale overheid beschouwt Tilburg als een annex van de gevangenis van Wortel, en dus Vlaams grondgebied.

Zelf kan Justitie na 18 maanden nog geen opleidingen aanbieden omdat sociale hulpverlening aan de gedetineerden met het oog op hun reïntegratie een gewestelijke bevoegdheid is. De federale overheid is er trouwens altijd van uitgegaan dat Tilburg een all-ingevangenis was, maar de cellen hebben een BBB-status: bed, bad en brood. De sociale programma’s die er lopen, omschrijven de gedetineerden als “bezigheidstherapie”.

Tilburg hanteert het minimum minimorum. Je kunt er Nederlands voor anderstaligen volgen en een informaticacursus, maar dat is het zowat. Onrechtvaardig en discriminerend in vergelijking met het aanbod in Vlaamse gevangenissen. Vlaanderen pleegt vaandelvlucht in Tilburg. Het wil er niet in investeren omdat het niet betrokken is geweest bij de beslissing van de minister van Justitie om in Nederland cellen te huren.

“De Liga suggereert revanchisme, en dat ontken ik ten stelligste. Vlaanderen zegt alleen dat het juridisch niet mogelijk is een beleid te voeren”.

In het verdrag dat België en Nederland afgesloten over Tilburg er geen bepalingen zijn opgenomen over de dienstverlening van de Vlaamse gemeenschap”.

In Tilburg wordt de situatie stilaan meer gespannen. Het is de vuilnisbak voor de hopeloze gevallen. “Er is geen sprake van een onmenselijke detentie, maar er zijn een paar puntjes die voor verbetering vatbaar zijn. Het overgrote deel klaagt niet”.

De minister van Justitie laat weten dat aan een oplossing wordt gewerkt.

De Liga voor Mensenrechten laakt afwezigheid van Vlaams beleid.