BRUSSEL - Mensen die misdrijven plegen maar ontoerekeningsvatbaar zijn, belanden in een op de vier gevallen in een gewone cel. Interneringskamers zouden daar verandering in kunnen brengen.

‘De samenleving zegt aan bepaalde mensen dat ze niet verantwoordelijk zijn voor hun daden en steekt ze vervolgens in de gevangenis. Is dat geen schande', zegt Bert Anciaux, senator voor SP.A. Ja, vindt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het afgelopen jaar werd België daarom twee keer veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan de familie van een geïnterneerde voor de manier waarop het met die mensen omgaat.

Zo'n 1.100 geïnterneerden zitten in de gevangenis, omdat er geen plaats is in de psychiatrische instellingen. Voor velen betekent dat een levenslange opsluiting, in de vergeetput van justitie.

‘De raadkamer beslist normaal over voorlopige hechtenis en verwijst daarna de beschuldigde door naar een rechtbank die over de feiten oordeelt. Bij geïnterneerden gaat het anders: de raadkamer beslist dat iemand ontoerekeningsvatbaar is en gaat meteen over tot internering. Een onderzoek naar de feiten komt er niet. Ik durf te beweren dat er geïnterneerden levenslang in de gevangenis zitten die nooit een misdrijf hebben gepleegd', zegt Anciaux.

Twee minuten bij patiënt

De senator is ook scherp voor de gerechtspsychiaters. ‘Over hun verslagen kun je veel vragen stellen. Ze hebben te weinig tijd of vegen er hun voeten aan. Soms kom je dossiers tegen die copy-paste zijn van dat van een andere patiënt. Er worden verslagen getypt op basis van een bezoek van twee minuten bij de patiënt.'

‘De Commissies ter Bescherming van de Maatschappij, die oordelen waar de geïnterneerde terecht komt, werken vaak slecht en gaan klakkeloos voort op het verslag van die psychiaters.'

Om hier iets aan te doen staat in het wetsvoorstel van Anciaux, dat de wet van 1930 moet vervangen, dat het psychiatrisch deskundigenonderzoek verplicht moet worden uitgevoerd door een college van deskundigen. In dat college moeten forensisch psychologen, sociaal verpleegkundigen, sociologen en/of pedagogen zitten. Het voorlopig advies van de deskundigen moet overgemaakt worden aan de advocaat van de onderzochte persoon en die advocaat moet vragen kunnen stellen die verplicht worden beantwoord.

Interneringskamers

‘Het psychiatrisch verslag wordt nu in de loop der jaren niet herzien', klaagt Anciaux aan.

‘Als geïnterneerden naar een gespecialiseerde psychiatrische instelling willen, dan moeten ze zelf in het oog houden of er ergens een plaats vrij komt, wat ze natuurlijk niet zelf kunnen.'

‘Ze komen in aanmerking voor vrijlating als hun geestestoestand verbetert, maar er vindt zelden een nieuw onderzoek plaats. En hoe kan je met bijvoorbeeld schizofrenie jezelf verbeteren in een gevangeniscel?'

Daarom stelt de senator in zijn wetsvoorstel de oprichting van speciale strafuitvoeringskamers voor internering of interneringskamers voor. ‘Die moeten de dossiers opvolgen, bijkomend onderzoek bevelen en veel nauwer contact hebben met psychiatrische instellingen zodat er geïnterneerden naar daar kunnen verhuizen als er een plaats vrij komt.'

Het gebrek aan plaats in een gespecialiseerde instelling blijft het grootste struikelblok. Er komen nieuwe forensisch psychiatrische centra in Gent en Antwerpen maar die zijn samen maar goed voor 450 geïnterneerden.

‘Het wordt bovendien dringend tijd dat er beslist wordt wie die gaat uitbaten, hoeveel werkingsmiddelen er zullen zijn, welk type van geïnterneerde er welkom is, wie er verantwoordelijk wordt voor het zorgtraject. Dat is allemaal nog steeds niet uitgeklaard', zegt Anciaux.

Bron De Standaard  8-1-2013