Nieuwe regels van de Europese Unie

De Nederlandse overheid vindt het belangrijk dat mensen na hun gevangenisstraf goed terugkeren in de maatschappij. Dan is de kans kleiner dat ze opnieuw in de fout gaan. In Nederland krijgen gevangenen daarom begeleiding bij hun terugkeer in de maatschappij.

Maar als je in het buitenland vastzit, kan dat niet . Daarom is het soms mogelijk gevangenisstraf uit te zitten in Nederland. Dat heet strafoverdracht (of: het overdragen van strafvonnissen). In 2012 veranderen de regels voor strafoverdracht. De nieuwe regels gelden voor Nederlanders die niet in Nederland, maar wel in een ander Europees land gevangen zitten.

In dit informatiebulletin staan de belangrijkste oude en nieuwe regels.

Strafoverdracht, hoe is dat nu geregeld?

Nederland heeft met andere landen in de wereld afspraken gemaakt over het overdragen van straffen. Voor het uitvoeren van deze afspraken hebben we in Nederland de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen (WOTS). Door de WOTS is het mogelijk straf uit te zitten in Nederland.

De belangrijkste voorwaarden zijn:
- U heeft voldoende ‘binding’ met Nederland. Die binding moet ook aantoonbaar zijn. U bent              
bijvoorbeeld Nederlander of u heeft een verblijfsvergunning voor Nederland en u woont of   
in Nederland.
- Uw strafprocedure (de rechtszaak en de uitspraak is afgerond.
- U kunt ook niet meer in hoger beroep gaan.
- U bent veroordeeld tot een gevangenisstraf.
- U heeft nog een straf van minstens 6 maanden op het moment dat Nederland de straf
overneemt.
- U bent veroordeeld voor iets wat in Nederland ook strafbaar is.
- Het land waar u veroordeeld bent én  Nederland zijn allebei akkoord met de overdracht. En
ook met de manier waarop uw straf wordt voortgezet in Nederland.
- U dient zelf een verzoek in bij de bevoegde autoriteit van het land waar u vastzit.

Hoe de overdracht precies is geregeld, hangt af van het land waar u vastzit. De procedure kan 6 tot 20 maanden duren. De WOTS blijft gelden voor landen buiten de Europese Unie waar Nederland een verdrag mee heeft. Voor de landen binnen de Europese Unie veranderen de regels in 2012. U moet daarvoor voldoen aan de voorwaarden.

Wat gaat er veranderen?
Verandering 1   WOTS wordt WETS  voor Europese Unie.
•    In 2008 hebben de landen van de Europese Unie nieuwe afspraken gemaakt over strafoverdracht. Die afspraken gaat Nederland opnemen in een nieuwe wet: de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties (WETS). De WETS is nog niet ingevoerd. Dat gebeurt waarschijnlijk in de tweede helft van 2012. Het Nederlandse parlement moet er nog mee instemmen.

Verandering 2   Nieuwe regels in de WETS
WOTS en WETS verschillen van elkaar. Dit zijn de bealngrijkste nieuwe regels:

- ‘WETS’ ook in het land waar u vastzit.
Het land waar u vastzit, moet ook een wet hebben ingevoerd met de nieuwe Europese
afspraken. Als die wet er nog niet is, geldt de WOTS. Het verschilt per land wanneer die
wet er komt.

- Vonnis: op of na 5 december 2011
De WETS geldt alleen als het vonnis op of na 5 december 2011 onherroepelijk is geworden.
‘Onherroepelijk’ betekent dat de procedure is afgerond en dat hoger beroep niet meer  
mogelijk is. Voor alle vonnissen die vóór 5 december 2011 onherroepelijk zijn geworden,
geldt de WETS dus niet (maar wel de WOTS).

- De buitenlandse straf wordt voortgezet, niet omgezet
Bij strafoverdracht in de WETS kan Nederland de buitenlandse straf niet omzetten naar de
Nederlandse maatstaf. Dus de straf die u in het buitenland krijgt opgelegd, verandert in
Nederland niet. Ook al is die straf hoger dan wat in Nederland gebruikelijk is.

- Termijn van behandeling aanvraag en overplaatsing
Nederland en het land waar u vastzit moeten binnen 90 dagen een besluit hebben genomen
over de strafoverdracht. De tijd die nodig is voor het compleet maken, invullen, toetsen en
opsturen van de aanvraag zit daar niet bij in. Dus in de praktijk kan het langer duren dan 90
dagen voordat er een  besluit is genomen. Als startdatum van de 90-dagentermijn geldt de
dag waarop Nederland de aanvraag voor de strafoverdracht ontvangt van het land waar u
vastzit. Gaat de strafoverdracht ontvangt van het land waar u vastzit. Gaat de strafoverdracht
door? Dan moet het land waar u vastzit ervoor zorgen dat u binnen 30 dagen na dit besluit
naar Nederland wordt overgeplaatst.

- Instemming van de gevangene is niet meer verplicht
Meestal kan het land waar u veroordeeld bent, de strafoverdracht uitvoeren zonder uw
instemming. U kunt wel uw mening geven. Maar de strafoverdracht kan ook doorgaan als u
het er niet mee eens bent.

- Initiatief komt van het land, niet van de veroordeelde
In de oude regels moest de gevangene (of zijn advocaat of familie) zelf het initiatief
nemen voor de strafoverdracht. In de nieuwe regels staat dat het land van veroordeling dit
doet. Het land van veroordeling is niet verplicht strafoverdracht aan te vragen. U heeft er ook
niet automatisch recht op. U kunt wel aangeven dat u in aanmerking wilt komen voor
strafoverdracht. Dat moet u doen bij de gevangenis waar u verblijft. Soms gaat dat met een
formulier. U kunt het ook laten weten via uw advocaat.

Verandering 3   Een nieuwe afdeling: IOS
Een verzoek voor strafoverdracht komt nu nog terecht bij de afdeling Internationale Rechtshulp in Strafzaken van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Vanaf 1 januari 2012 gaat een andere afdeling dit doen. Die heet: afdeling Internationale Overdracht Strafvonnissen (IOS). De IOS hoort bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Dat is ook een onderdeel van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

Verandering 4   Een nieuwe telefoonnummer
De WOTS-informatielijn is er voor gevangenen, advocaten en familieleden die vragen hebben over de strafoverdracht. Vanaf 1 januari 2012 heeft de WOTS-informatielijn een nieuw telefoonnummer: 088 07 25 963 (vanuit het buitenland: 00 31 88 07 25 963). De WOTS-informatielijn is elke werkdag bereikbaar van 9.00 tot 12.00 uur.

Meer informatie

Meer informatie over WOTS en WETS staat op www.rijksoverheid.nl.
Ook is er het artikel Hallo WETS, dag WOTS in Gezant nummer 4 – 2011. Dat is het blad van Stichting Epafras. U kunt het vinden op www.eprafras.nl. Voor vragen over uw persoonlijke situatie kunt u het beste contact opnemen met uw advocaat en de gevangenis waar u verblijft.

Dit informatieblad is een publicatie van:
Dienst Justitiële Inrichtingen
Postbus 30132
2500 GC Den Haag
www.rijksoverheid.nl
www.eprafras.nl
Aan dit informatieblad kunnen geen rechten worden ontleend. DJI aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventule fouten in dit informatieblad.



BRON: Dienst Justitiële Inrichtingen, december 2011.