Een degelijke diagnose buiten de gevangenis, door naar behoren betaalde psychiaters, én een behandeling op maat. Dat voorziet het wetsvoorstel van senator Bert Anciaux (sp.a), dat flagrante schendingen bij interneringen in ons land moet wegwerken. Anciaux heeft de meerderheid al achter zich, nu nog budgetten en infrastructuur.

 

De hervorming moet de willekeur bij internering aan banden leggen en ervoor zorgen dat de patiënten een grondige diagnose krijgen. Nu is het vaak helemaal niet duidelijk wat er precies gebeurt met geïnterneerden, laat staan waarom. Niet voor niets wordt het systeem al jaren de 'vergeetput van justitie' genoemd.

Het wetsvoorstel voorziet in een grondig psychiatrisch deskundigenonderzoek. Dat wordt gevoerd door psychiaters die loon naar werk krijgen en die indien nodig worden bijgestaan door forensische psychologen en maatschappelijke assistenten. Nu moeten gerechtspsychiaters al te vaak op bijna vrijwillige basis of aan de lopende band werken.

Verder komt er voor moeilijke gevallen een opname met klinische observatie, mogelijk in een van de forensische psychiatrische centra die gepland zijn voor Gent en Antwerpen. Momenteel moeten psychiaters hun diagnose baseren op wat ze zien tijdens enkele bezoekjes aan de gevangenis.

Tijdens het onderzoek zal de verdediging meteen kunnen reageren op de bevindingen van de psychiater, waarna die een antwoord moet formuleren. Alles komt daarna in één 'moederdossier' en maakt dus integraal deel uit van het onderzoek. Dat moet toestanden zoals op het proces-Kim De Gelder vermijden, waarbij de ene psychiater de andere tijdens het proces afkraakt.

En terwijl een geïnterneerde vroeger enkel kon vrijkomen nadat hij alle procedures had doorlopen (uitgaansvergunning, penitentiair verlof, beperkte detentie en elektronisch toezicht), komt er een individuele beoordeling met vrijstellingsvoorwaarden op maat.

Dode letter
Het wetsvoorstel van Anciaux is vooral een herwerking van de wet van 2007. Die voorzag al in een grondige hervorming van het interneringssysteem, maar stond bol van de fouten. De uitvoeringsbesluiten zijn zes jaar na datum dan ook nog steeds dode letter.

Het nieuwe voorstel kan alvast rekenen op de steun van een ruime meerderheid. Anciaux hoopt dat de wet vanaf 1 januari 2015 van kracht kan worden.

Experts zijn blij met de tekst, maar blijven voorzichtig. In besparingstijden een grote hervorming op poten zetten, is geenszins een sinecure, beseffen ze. "Een wet als deze staat of valt bij de uitvoeringsbesluiten die erop volgen, en die zijn nog niet voor morgen", zegt Henri Heimans, kamervoorzitter in het hof van beroep in Gent en voorzitter van de Commissie tot Bescherming van de Maatschappij.

"Het is een eerste grote stap vooruit, maar de meest schrijnende toestanden zullen pas verdwijnen als er voldoende capaciteit is binnen de geestelijke gezondheidszorg en als er voldoende zorgpersoneel wordt voorzien voor de gevangenissen."

 

Bron: De Morgen